W tym artykule dowiesz się, dlaczego karczoch zajmuje wyjątkowe miejsce w kuchni i suplementach diety – od historii i zastosowań po wybór, przechowywanie i łączenie z innymi składnikami. Poznasz jego smak, strukturę i różne sposoby przygotowania. Karczoch może Cię zaskoczyć nie tylko jako przysmak, lecz także jako element codziennego dbania o ciało.

Karczoch pochodzi z basenu Morza Śródziemnego, gdzie był ceniony już w starożytnym Egipcie, Rzymie i Grecji. Wówczas był rzadkim i luksusowym przysmakiem, zarezerwowanym dla wyższych warstw społecznych. Kojarzono go z boginią Afrodytą i przypisywano mu wyjątkowe właściwości. W XVI wieku karczoch trafił na francuski dwór dzięki Katarzynie Medycejskiej, a później stał się ulubioną rośliną również króla Ludwika XIV, który kazał uprawiać go w swoich ogrodach. Jego elegancki wygląd inspirował także artystów, na przykład Caravaggia, który przedstawiał go w swoich martwych naturach jako symbol bogactwa i wyrafinowania. Do dziś karczoch pozostaje nie tylko kulinarnym specjałem, lecz także rośliną o bogatej symbolice kulturowej i historycznej.

Z botanicznego punktu widzenia karczoch (Cynara cardunculus var. scolymus) należy do astrowatych, tej samej rodziny co osty. Osiąga wysokość do dwóch metrów, a jego niebieskofioletowe kwiaty nie tylko zachwycają wyglądem, ale też silnie przyciągają owady zapylające. To, co jemy, to w rzeczywistości nierozwinięte pąki kwiatowe. Gdybyśmy pozwolili im zakwitnąć, roślina straciłaby swoją delikatną strukturę i stałaby się niejadalna.

Karczoch to wszechstronny składnik, który można przygotować na wiele sposobów. Francuzi podają go z sosem holenderskim, Włosi zapiekają z parmezanem i oliwą z oliwek lub dodają do pizzy, gdzie świetnie komponuje się z oliwkami, suszonymi pomidorami czy szynką. Hiszpanie często łączą go z owocami morza, a w Europie Środkowej wykorzystuje się go w zupach kremach. Z kolei w Ameryce popularne są grillowane karczochy z dipem czosnkowym. Gotuje się je w całości, a gdy liście są już wystarczająco miękkie, możesz je odrywać i zanurzać mięsistą część w różnych sosach. Serce, czyli środkowa część kwiatu, jest najdelikatniejszą i najbardziej cenioną częścią.

Nie każdy jednak wie, że karczoch nadaje się również do jedzenia na surowo – zwłaszcza młody i delikatny, pokrojony w cienkie plasterki i skropiony sokiem z cytryny z oliwą z oliwek. Doskonale smakuje też w risotto, makaronach czy jako składnik lekkich sałatek warzywnych.

Bardzo popularne są również karczochy marynowane – przechowuje się je w oleju lub solance z ziołami i czosnkiem, dzięki czemu zyskują jeszcze intensywniejszy smak i delikatniejszą konsystencję.

Oprócz typowych zastosowań kulinarnych karczoch sprawdza się też w mniej oczywistych dziedzinach. W niektórych krajach suszone liście wykorzystuje się do przygotowania herbaty ziołowej o lekko gorzkawym smaku. Z ekstraktów z karczocha produkuje się również napoje – na przykład gorzki digestif Cynar, tradycyjny we Włoszech.

Ciekawostką jest też wykorzystanie włókien karczocha jako alternatywnego surowca do produkcji papieru. W ramach niektórych projektów ekologicznych bada się ich potencjał jako materiału odnawialnego. Ekstrakt z karczocha dodaje się także do kosmetyków naturalnych, zwłaszcza produktów przeznaczonych do naturalnej pielęgnacji ciała i włosów.

Wybierając karczoch, zwróć uwagę na jędrność liści – powinny ściśle do siebie przylegać, być świeże i nie wykazywać oznak więdnięcia. W zależności od odmiany kolor może być intensywnie zielony lub z lekkim fioletowym odcieniem. Jeśli przy delikatnym ściśnięciu usłyszysz ciche skrzypienie, to oznaka świeżości.

„Przechowywanie karczochów nie jest trudne, ale warto przestrzegać kilku zasad. Najlepiej trzymać je w lodówce, najlepiej owinięte wilgotną ściereczką, która pomoże zachować ich świeżość. Jeśli chcesz wykorzystać je później, możesz je krótko podgotować i zamrozić” – radzi Veronika Halusková, content manager, Brainmarket.pl.

Karczoch jest źródłem substancji, w odniesieniu do których europejskie przepisy dopuszczają stosowanie określonych oświadczeń zdrowotnych. Oświadczenia te dotyczą takich obszarów zdrowia jak trawienie, metabolizm czy czynność wątroby.

Oświadczenia zdrowotne dotyczące karczocha znajdujące się na liście „On hold”*:1,2

• Prawidłowy poziom cholesterolu we krwi
• Prawidłowe funkcjonowanie wątroby i pęcherzyka żółciowego
• Przeciwutleniacz
• Prawidłowe funkcjonowanie serca / lipidy we krwi
• Metabolizm lipidów – poziom cholesterolu we krwi
• Prawidłowe trawienie i funkcjonowanie jelit
• Prawidłowe trawienie i funkcjonowanie wątroby, oczyszczanie
• Kontrola masy ciała – lipidy we krwi

Karczoch tradycyjnie wykorzystywany jest nie tylko w kuchni, ale także w suplementach diety, przede wszystkim ze względu na swój skład i zawartość substancji gorzkich. W przeszłości wchodził w skład mieszanek ukierunkowanych na trawienie lub funkcjonowanie wątroby, a dziś również znajdziemy go w nowoczesnych kapsułkach, herbatach czy nalewkach.

Jeśli chcesz wypróbować karczoch w innej postaci niż w potrawach, polecamy BrainMax Artichoke Extract. Ten suplement diety zawiera 500 mg ekstraktu z karczocha (Cynara scolymus) w każdej kapsułce. Ekstrakt jest standaryzowany na 2 % cynaryny – substancji bioaktywnej naturalnie występującej w karczochu. To właśnie standaryzacja zapewnia stałą zawartość składnika aktywnego i wysoką jakość produktu. Cynaryna jest jedną z naturalnie występujących w karczochu substancji, którą często wiąże się ze wspieraniem wytwarzania żółci – ważnej dla trawienia tłuszczów oraz prawidłowego funkcjonowania wątroby i pęcherzyka żółciowego.

Standaryzowany ekstrakt z karczocha jest odpowiednim wyborem przy zmianie stylu życia, po wymagającym okresie lub jako wsparcie w ramach zrównoważonego trybu życia. Dzięki roślinnym kapsułkom możesz więc włączyć karczoch do swojej codziennej rutyny.

BrainMax Artichoke Extract można łączyć z:

• Witaminami z grupy B
• Magnezem
• BrainMax Digestive Magic
• Ostropestem plamistym lub kurkumą
• BrainMax Cholesterol Support

Produkty te są często włączane do codziennej rutyny dbania o trawienie i metabolizm.

Karczoch nie jest warzywem, które bez zastanowienia wrzucasz do koszyka. Wymaga odrobiny cierpliwości, otwartości i chęci spróbowania czegoś nowego. Kiedy jednak dasz mu szansę, odwdzięczy Ci się niepowtarzalnym smakiem, bogatą historią i szerokimi możliwościami kulinarnymi. Być może zaczniesz ostrożnie – spróbujesz go w restauracji, dodasz do pizzy lub sięgniesz po wersję marynowaną. Stopniowo jednak odkryjesz, że karczoch może na stałe zagościć w Twojej diecie – czy to w postaci nierozwiniętego kwiatu na talerzu, czy jako składnik nowoczesnego suplementu diety. Dziś możesz sięgać po niego nie tylko w świeżej postaci, ale też jako ekstrakt w kapsułkach lub w formie herbaty. Dzięki temu karczoch łatwo włączyć do codziennego dbania o siebie i swój tryb życia.

Badania:

^1.Salem, M., Affes, H., Ksouda, K., Dhouibi, R., Sahnoun, Z., Hammami, S., & Zeghal, K. (2015). Pharmacological Studies of Artichoke Leaf Extract and Their Health Benefits. Plant Foods for Human Nutrition, 70, 441-453.

^2.Ruiz-Aceituno, L., García-Sarrió, M., Alonso-Rodriguez, B., Ramos, L., & Sanz, M. (2016). Extraction of bioactive carbohydrates from artichoke (Cynara scolymus L.) external bracts using microwave assisted extraction and pressurized liquid extraction.. Food chemistry, 196, 1156-62 .

*Lista „On hold” to nieformalna nazwa roboczej listy oświadczeń, co do których zatwierdzenia lub odrzucenia nie podjęto dotychczas decyzji na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, z późniejszymi zmianami, i które mogą być zatem  stosowane zgodnie z art. 28 ust. 5 i 6 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006, pod warunkiem spełnienia pozostałych wymogów prawnych.

• 3 rodzaje magnezu na 3 różne potrzeby i pory dnia
• Brzuch jak balon? Co jest przyczyną i jak sobie pomóc
• Funkcje enzymów trawiennych
• Kombucha – fermentowany napój dla lepszego trawienia i zdrowia jelit.
• Kompleks witamin B: do czego służy i jak wybrać odpowiedni