6 tipů pro zdravé zuby

Kiedy mowa o kolorze zębów, często automatycznie zakładamy, że główną rolę odgrywają wyłącznie pielęgnacja i regularne szczotkowanie. Jednak odcień zębów nie u każdego jest taki sam, nawet przy sumiennej higienie. Każde uzębienie ma bowiem swoją naturalną budowę, która wpływa na wygląd zębów. Jej podstawą są szkliwo, zębina i miazga – i to właśnie połączenie szkliwa i zębiny może decydować o tym, czy zęby wydają się jaśniejsze, czy mają raczej cieplejszy odcień. U niektórych szkliwo jest naturalnie grubsze i jaśniejsze, u innych może być cieńsze i bardziej przepuszczać kolor znajdującej się pod nim zębiny.

Znaczenie ma również samo środowisko jamy ustnej, ponieważ znajdują się w niej różne mikroorganizmy, które wspólnie tworzą tak zwany mikrobiom jamy ustnej. Właśnie dlatego w pielęgnacji zębów często mówi się nie tylko o regularności, ale też o technice szczotkowania i dokładności w miejscach, które łatwo pominąć – na przykład w przestrzeniach międzyzębowych.

szczotkowanie zębów

Jakie czynniki najczęściej odpowiadają za przebarwienia zębów?

Odcień zębów zwykle nie zmienia się z dnia na dzień. Raczej stopniowo wpływają na niego drobiazgi, które nakładają się na siebie, aż w końcu, patrząc w lustro, sami zastanawiamy się, kiedy właściwie mogło się to zmienić. Na przebarwienia zębów może wpływać wiele czynników, które z czasem stale się powtarzają – i właśnie im przyjrzymy się teraz bliżej.

Do najczęstszych czynników należą:

Niewystarczająca lub nieregularna pielęgnacja zębów: kolor zębów może zależeć od tego, jak dokładna jest Twoja codzienna higiena. Jeśli szczotkowanie jest pobieżne, pomijane są przestrzenie międzyzębowe lub niektóre części uzębienia regularnie pozostają niedoczyszczone, z czasem na zębach może gromadzić się płytka nazębna, przez co mogą wyglądać na mniej zadbane. Z kolei regularne szczotkowanie może pomóc utrzymać czystszą powierzchnię zębów i lepiej radzić sobie ze zwykłymi powierzchniowymi przebarwieniami, związanymi na przykład z barwiącymi napojami lub produktami spożywczymi.

Produkty spożywcze i napoje o intensywnym zabarwieniu: barwiące napoje i produkty spożywcze potrafią dość szybko pozostawić na zębach powierzchniowe przebarwienia. Często są to właśnie te, po które sięgamy regularnie. Typowe przykłady to kawa, herbata, czerwone wino czy owoce jagodowe. Jeśli nie chcesz rezygnować z nich w diecie, może pomóc prosty trik: po takich napojach napij się wody lub krótko przepłucz usta płynem do płukania jamy ustnej (jeśli masz go pod ręką). Barwnik potrzebuje chwili, by „osadzić się” na powierzchni zębów, więc nawet taki drobiazg może wpłynąć na ogólny wygląd.

Palenie i nikotyna: skutki palenia zwykle stają się widoczne na zębach stopniowo. Z czasem zęby mogą wydawać się bardziej żółte, mogą też pojawiać się na nich ciemniejsze plamy. Wiąże się to głównie z tym, że substancje zawarte w tytoniu, takie jak nikotyna i substancje smoliste, łatwo osadzają się na powierzchni zębów i mogą z czasem zmieniać ich kolor. A ponieważ nikotyna występuje również w niektórych alternatywach dla palenia, podobny efekt może pojawić się także przy ich stosowaniu.

uśmiech i zęby

Wiek i genetyka: choć może to nie być do końca sprawiedliwe, dużą rolę w tym, jaki odcień mają nasze zęby, odgrywają genetyka i wiek. Z czasem wygląd zębów może bowiem naturalnie się zmieniać i również dlatego u niektórych uśmiech pozostaje jaśniejszy przez długi czas, a u innych nie. To kolejny powód, dla którego sam kolor zębów nie musi od razu świadczyć o tym, jak starannie dbasz o ich higienę.

Niektóre leki: w pewnych przypadkach na zabarwienie zębów może wpływać również przyjmowanie określonych leków, zwłaszcza przez dłuższy czas.

Fluorek: fluorek znajdziesz w niektórych pastach do zębów i płynach do płukania jamy ustnej. Fluorek pomaga w zachowaniu mineralizacji zębów,¹ ale jednocześnie warto pamiętać, by również pasty do zębów używać w zwykły sposób i niepotrzebnie nie „przesadzać”. Innymi słowy – nie trzeba nakładać dużej ilości pasty, myć zębów raz za razem ani stosować fluorku na kilku etapach w ciągu dnia tylko dlatego, że „więcej znaczy lepiej”. Jeśli fluorek jest stosowany zbyt często lub w dużych ilościach, z czasem może to być widoczne również w wyglądzie szkliwa. Dlatego na przykład u dzieci zwykle wybiera się pasty przeznaczone specjalnie dla ich wieku i warto kierować się zaleceniami stomatologa.

Mechaniczne uszkodzenie zęba: czasami na odcień zębów wpływa również uszkodzenie mechaniczne – na przykład ukruszenie lub pęknięcie zęba. Z czasem taki ząb może wydawać się ciemniejszy, szarawy lub mieć inny odcień niż sąsiednie zęby, może też pojawić się na nim widoczna zmiana koloru. Jeśli różnica jest wyraźniejsza, warto omówić to ze stomatologiem.

Rano, wieczorem… a przede wszystkim dokładnie: podstawa prawidłowego szczotkowania

Ogólna zasada mówi, by myć zęby co najmniej dwa razy dziennie – rano po przebudzeniu i wieczorem przed snem. Zaleca się szczotkowanie zębów przez około 2 minuty, a w szczoteczkach elektrycznych i sonicznych często pomaga w tym timer, który pilnuje tego czasu. Podczas szczotkowania zwykle zaleca się trzymać szczoteczkę pod kątem 45° do zębów i działać systematycznie, by nie pomijać trudniej dostępnych miejsc. Elementem codziennej higieny powinno być też czyszczenie języka, ponieważ również na nim mogą gromadzić się zanieczyszczenia i bakterie.

Podczas szczotkowania nie warto mocno dociskać szczoteczki ani „szorować” zębów ruchami z boku na bok. Nawet przy dokładnym myciu może się zdarzyć, że niektóre miejsca pozostają trudniej dostępne – zwykle w okolicy linii dziąseł. W takim przypadku mogą pomóc specjalne tabletki, które po rozgryzieniu barwią zęby w miejscach, gdzie osadza się płytka nazębna. Dzięki temu łatwiej zobaczyć, którym obszarom poświęcić więcej uwagi podczas szczotkowania. A jeśli akurat nie możesz umyć zębów po posiłku, może pomóc choćby krótkie przepłukanie ust wodą.

Jak wybrać szczoteczkę?

Niezależnie od tego, czy wybierzesz szczoteczkę manualną, elektryczną czy soniczną, najważniejsze są miękkość i gęstość włosia. Szczoteczki o średnim i twardym włosiu mogą podczas intensywnego szczotkowania niepotrzebnie obciążać dziąsła i szkliwo, dlatego lepiej wybierać raczej miękką wersję. Główka szczoteczki powinna być na tyle mała, by można było wygodnie dotrzeć również do tylnych zębów – to właśnie one bywają trudniej dostępne. Najlepiej wymieniać szczoteczkę mniej więcej co trzy miesiące lub wcześniej, jeśli jest wyraźnie zużyta.

A jeśli szukasz czegoś, co nieco ułatwi Ci szczotkowanie, a jednocześnie podniesie je na wyższy poziom, szczoteczka soniczna jest jedną z najwygodniejszych opcji. Działa na zasadzie drgań, a dzięki większej prędkości potrafi wprawić w ruch płyn w jamie ustnej (wodę, ślinę i pastę do zębów). Dzięki temu „ruch” dociera również do szczelin, do których zwykła szczoteczka nie jest w stanie w pełni dotrzeć – na przykład między zębami lub poniżej linii dziąseł. Jednym z najważniejszych parametrów jest wydajność – najlepiej co najmniej 30 000 ruchów na minutę. Na przykład soniczna szczoteczka do zębów B-Light LED wykonuje nawet 31 000 ruchów na minutę, więc należy właśnie do kategorii, w której możemy już mówić o naprawdę solidnej technologii sonicznej.

A jak wybrać pastę do zębów?

Wybór pasty często nie musi być skomplikowany. Najważniejsze, by odpowiadała Ci podczas szczotkowania i zapewniała przyjemne odczucia. Jeśli bardziej kusi Cię „naturalniejsza” droga, możesz sięgnąć po pasty z ziołami lub o naturalnym składzie, które zwykle mają prostsze formuły i często są też przyjemniejsze w codziennym stosowaniu.

Jeśli zwracasz też uwagę na odcień zębów i chcesz, by wyglądały na bielsze, możesz wybrać pastę o działaniu wybielającym – na przykład z węglem aktywnym. Sprawdzi się przede wszystkim wtedy, gdy masz wrażenie, że na zębach szybciej osadzają się powierzchniowe przebarwienia, na przykład po kawie czy herbacie. Jeśli szukasz konkretnej propozycji, możesz sprawdzić choćby wybielającą pastę do zębów WellMax.

Mali pomocnicy, których często brakuje w łazience

Oprócz klasycznej szczoteczki może pomóc również szczoteczka jednopęczkowa, która przydaje się do dokładniejszego doczyszczania konkretnych miejsc – na przykład przy dziąsłach lub zębach trzonowych. Jeszcze więcej uwagi wymagają jednak przestrzenie międzyzębowe. Szczoteczka nie dociera bowiem wszędzie, a to właśnie między zębami często zalegają resztki jedzenia i płytka nazębna. Dlatego do codziennej higieny często włącza się nić dentystyczną lub szczoteczki międzyzębowe. Jeśli nie masz pewności, co wybrać, warto poradzić się stomatologa, który zaleci Ci odpowiedni rozmiar.

A jeśli chcesz mieć w łazience coś jeszcze, dostępne są również nakładki LED z niebieskim i czerwonym światłem, których używa się razem z żelem wybielającym. To już tak zwane „akcesoria beauty”, które mają poprawić wygląd zębów. I szczerze mówiąc – jeśli kusi Cię bielszy uśmiech, ale nie chcesz od razu decydować się na droższe wybielanie u stomatologa, może to być opcja, której warto przynajmniej się przyjrzeć.

Najczęstsze błędy podczas szczotkowania zębów

Nawet gdy starasz się regularnie myć zęby, mogą umykać Ci pewne drobiazgi, które powtarzają się dzień po dniu – i właśnie dlatego warto o nich pamiętać.

Najczęściej chodzi o:

- zbyt mocne dociskanie szczoteczki (często z chęci „porządnego umycia zębów”)

- szczotkowanie tylko „od przodu” (bez dokładnego doczyszczenia od wewnątrz)

- zapominanie o języku (choć przecież on również wpływa na ogólne wrażenie)

- pomijanie czyszczenia przestrzeni międzyzębowych (nicią dentystyczną lub szczoteczkami międzyzębowymi)

- używanie zużytej szczoteczki (takiej, która traci już kształt i skuteczność)

- używanie zbyt twardego włosia (może się wydawać, że będzie skuteczniejsze, ale tak nie jest)

- szczotkowanie bezpośrednio po kwaśnych produktach (na przykład po cytrusach – lepiej chwilę poczekać, około 30 minut)

- przypadkową kolejność bez planu (gdy niektóre miejsca są szczotkowane raz za razem, a inne prawie wcale)

szczoteczka jednopęczkowa i nić dentystyczna do zębów

Co dzieje się w jamie ustnej po posiłku

Może znasz to uczucie – zęby są umyte, wszystko wygląda w porządku… a mimo to czasem w ciągu dnia masz wrażenie, że Twój uśmiech jest „jakiś inny”. Często wiąże się to z tym, co dzieje się w jamie ustnej po posiłku. W ustach naturalnie tworzy się płytka nazębna, czyli lepki, jasny nalot zawierający bakterie, który może zacząć osadzać się na zębach już krótko po jedzeniu. Gdy posiłek zawiera cukier lub węglowodany, bakterie w płytce nazębnej mogą wytwarzać kwasy, które stopniowo oddziałują na szkliwo. A kiedy ta „gra” powtarza się często, bez późniejszego dokładnego szczotkowania, z czasem może pojawić się miejsce, któremu nie zaradzi już sama domowa pielęgnacja i które zwykle wymaga leczenia u dentysty – na przykład założenia plomby.

Jeśli płytka nazębna przez dłuższy czas nie jest usuwana (zwłaszcza przy linii dziąseł lub między zębami), może z czasem stwardnieć i przekształcić się w kamień nazębny, który w niektórych miejscach trzyma się naprawdę „rękami i nogami” i nie daje się łatwo usunąć. Właśnie dlatego w pielęgnacji zębów tak często wspomina się o szczoteczkach międzyzębowych i nici dentystycznej.

Znaczenie mogą mieć też niektóre napoje – na przykład te zawierające kwas fosforowy, takie jak napoje gazowane (np. Coca-Cola, Pepsi, Kofola czy różne sklepowe wersje „coli”). Jeśli często pojawiają się w jadłospisie, warto je raczej ograniczyć i traktować jako coś „od czasu do czasu”.

Nie tylko szczoteczka: znaczenie mają też witaminy i minerały

Nawet jeśli bardzo starannie dbasz o zęby i stosujesz się do wszystkiego, o czym była dotąd mowa, czasem po prostu widać, że nie każde uzębienie zachowuje się tak samo. Oprócz szczoteczki ważną rolę często odgrywa też jadłospis. Dlatego w kontekście zębów często wspomina się również o niektórych witaminach i minerałach, które mają związek ze szkliwem i ogólnym stanem jamy ustnej. Najlepiej dostarczać te składniki odżywcze naturalnie z pożywieniem, ale jeśli dieta od dłuższego czasu pozostawia wiele do życzenia lub jest dość monotonna, warto rozważyć także suplementy diety. Są one jednak raczej dyskretnym wsparciem w tle, a nie czymś, na czym powinna opierać się cała pielęgnacja.

Wapń: wapń pojawia się w kontekście zębów zdecydowanie najczęściej – to po prostu klasyka. Dlaczego? Ponieważ jest potrzebny do utrzymania zdrowych zębów.² Świetnymi źródłami są produkty mleczne (jogurt, kefir, sery), mak, sezam/tahini, sardynki, brokuły czy kapusta włoska.

Fosfor: fosfor występuje w żywności dość powszechnie – na przykład w jajach, rybach, mięsie, nasionach roślin strączkowych, orzechach, nasionach czy pełnoziarnistych produktach zbożowych. Często łączy się go z innymi minerałami, które organizm wykorzystuje również w obrębie zębów i kości. Także w jego przypadku wskazuje się, że pomaga w utrzymaniu zdrowych zębów.³

Magnez: magnez często wiąże się z ogólnym zbilansowaniem diety i funkcjonowaniem organizmu jako całości. Pomaga w utrzymaniu zdrowych zębów⁴ i naturalnie występuje na przykład w pestkach dyni, migdałach, nasionach roślin strączkowych, pełnoziarnistych produktach zbożowych, kakao czy warzywach liściastych.

Witamina C: witamina C większości z nas kojarzy się przede wszystkim z odpornością, ale w kontekście zębów i jamy ustnej ma znaczenie także ze względu na dziąsła. Pomaga bowiem w prawidłowej produkcji kolagenu w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania dziąseł.⁵ Dużo zawierają jej czerwona papryka, kiwi, cytrusy, truskawki, brokuły czy kiszona kapusta.

Witamina K2: witamina K2 to taki „cichy gracz”, który w kontekście zębów pojawia się raczej pośrednio. Witamina K pomaga bowiem w utrzymaniu zdrowych kości.⁶ Choć ząb nie jest kością, uzębienie nadal ma swoje „zaplecze” w szczęce i żuchwie. K2 często łączy się też w suplementach diety z wapniem lub witaminą D3. Występuje na przykład w serach dojrzewających, żółtku, wątrobie czy żywności fermentowanej.

Witaminy z grupy B: witaminami z grupy B interesujemy się zwykle ze względu na energię i dobre samopoczucie psychiczne, ale w organizmie odgrywają rolę przez cały czas – a w kontekście zębów pojawiają się głównie jako część „całego pakietu”, którego warto nie lekceważyć. W diecie dostarczysz je sobie na przykład z mięsem, rybami, jajami, produktami mlecznymi, nasionami roślin strączkowych, pełnoziarnistymi produktami zbożowymi i warzywami.

Witamina D: witaminą D zwykle zaczynamy się bardziej interesować w okresie, gdy słońca jest mało. Pomaga w utrzymaniu zdrowych zębów⁷ i znajdziesz ją w tłustych rybach (łosoś, makrela, sardynki), żółtku, wątrobie czy żywności wzbogacanej.

Naturalne składniki i domowe metody

Klasyczny zestaw, czyli szczoteczka i pasta, to podstawa, ale czasem można też trafić na różne „naturalne” alternatywy, które kojarzy się z higieną jamy ustnej przede wszystkim ze względu na świeży oddech lub bielszy wygląd zębów. Choć nie ma tu mowy o żadnej błyskawicznej magii, niektóre z tych metod mogą mieć sens, jeśli chodzi o wygląd powierzchni zębów – zwłaszcza gdy podchodzi się do nich z rozsądkiem.

Węgiel aktywny: należy do najbardziej znanych „naturalnych” sposobów na bielszy wygląd zębów. Często znajdziesz go bezpośrednio w pastach lub proszkach do zębów. Stosuje się go głównie dlatego, że może pomóc poprawić wygląd powierzchni zębów i dokładniej je oczyścić.

Soda oczyszczona: to tak zwany domowy klasyk. Niektórzy używają jej samodzielnie, inni dodają ją do pasty – ale i tutaj sprawdza się zasada, że mniej czasem znaczy więcej i nie trzeba stosować jej codziennie.

Olej kokosowy: jest popularny przede wszystkim dlatego, że jego użycie jest naprawdę proste i zajmie Ci kilka minut. Rano lub wieczorem weź do ust jedną łyżeczkę oleju kokosowego i przez kilka minut powoli „przepuszczaj” go między zębami (tak jak przy płukaniu ust). Następnie wypluj olej (najlepiej do kosza, nie do umywalki) i przepłucz usta wodą. Nie chodzi o wyraźne wybielenie, lecz raczej o to, że może to dać uczucie świeżości i czystszej jamy ustnej.

Glinka: jest nieco mniej znana, ale wciąż pojawia się czasem jako minimalistyczna alternatywa. Najczęściej u osób, które lubią prosty skład i chcą dodatkowo wypróbować coś „naturalnego”. I tutaj chodzi raczej o wygląd powierzchni zębów niż o spektakularne efekty z dnia na dzień.

węgiel soda zęby

Bielszy uśmiech w pigułce

- Myj zęby regularnie i dokładnie, a nie tylko „na szybko”

- Używaj miękkiej szczoteczki i nie dociskaj jej zbyt mocno

- Nie zapominaj o przestrzeniach międzyzębowych – to właśnie tam często gromadzi się najwięcej osadu

- Do dokładnego oczyszczania okolic dziąseł i zębów trzonowych wypróbuj szczoteczkę jednopęczkową

- Jeśli szczoteczka manualna nie do końca Ci odpowiada, świetnym wyborem może być szczoteczka elektryczna lub soniczna

- Po kawie, herbacie lub winie napij się wody albo krótko przepłucz usta

- Jeśli akurat nie masz możliwości umycia zębów, zastosuj chociaż „szybki ratunek” – woda lub płyn do płukania jamy ustnej to wciąż lepsze niż nic

- Jeśli przeszkadzają Ci powierzchniowe przebarwienia, warto sięgnąć po pastę do zębów ukierunkowaną na efekt wybielenia

- Na ogólny wygląd wpływa też jadłospis – przede wszystkim wapń, fosfor, witamina D, magnez, witamina C, K2 i witaminy z grupy B

- Jeśli kuszą Cię domowe lub naturalne metody, możesz wypróbować węgiel aktywny, sodę oczyszczoną, olej kokosowy lub glinkę

- I wreszcie: regularne wizyty u stomatologa i profesjonalna higienizacja to podstawa, ponieważ niektórych osadów po prostu nie da się już usunąć w domu – a to właśnie one często sprawiają, że zęby wyglądają na „poszarzałe”

łazienka zęby

Bo uśmiech znaczy więcej, niż myślimy

Niezależnie od tego, czy przeszkadza Ci tylko kilka plamek po kawie, czy masz wrażenie, że zęby wyglądają na bardziej poszarzałe, największą różnicę zwykle robią zupełnie zwyczajne czynności, powtarzane dzień po dniu. Czasem wystarczy zmienić jeden szczegół, którego od dawna brakowało w Twojej pielęgnacji – a i on potrafi zaskakująco szybko poprawić ogólny efekt. Wybierz więc z artykułu jedną rzecz, którą wypróbujesz w przyszłym tygodniu, i sprawdź, czy ten „widok w lustrze” zmieni się dokładnie w pożądanym kierunku – ku czystszym zębom i bielszemu uśmiechowi.

Źródła:

^1.Są to zatwierdzone oświadczenia zdrowotne dotyczące fluorku, ujęte w wykazie zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.

^2.Są to zatwierdzone oświadczenia zdrowotne dotyczące wapnia, ujęte w wykazie zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.

^3.Są to zatwierdzone oświadczenia zdrowotne dotyczące fosforu, ujęte w wykazie zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.

^4.Są to zatwierdzone oświadczenia zdrowotne dotyczące magnezu, ujęte w wykazie zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.

^5.Są to zatwierdzone oświadczenia zdrowotne dotyczące witaminy C, ujęte w wykazie zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.

^6.Są to zatwierdzone oświadczenia zdrowotne dotyczące witaminy K, ujęte w wykazie zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.

^7.Są to zatwierdzone oświadczenia zdrowotne dotyczące witaminy D, ujęte w wykazie zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.

Powiązane artykuły:

Witaminy D3 i K2: sprawdzone synergiczne połączenie
Ile witaminy C naprawdę potrzebujemy?
Wapń oraz witaminy D3 i K2: wzajemne oddziaływanie i znaczenie dla ludzkiego organizmu
Dlaczego potrzebujemy wapnia?
Mikrokrystaliczny hydroksyapatyt wapnia: klucz do zdrowia kości i zębów
Witamina K2 a zdrowie zębów
Kosmetyki naturalne: praktyczny przewodnik po właściwym wyborze

Uśmiech zaczyna się w łazience: Prosty przewodnik po pielęgnacji zębów

Spis treści

Dlaczego ząb zębowi nierówny: kolor zależy nie tylko od czyszczenia