Wayusa, znana również jako guayusa lub huayusa, jest przygotowywana z liści ostrokrzewu guayusa (Ilex guayusa), który rośnie w amazońskich regionach Ekwadoru, Peru i Kolumbii. To wiecznie zielone drzewo od pokoleń jest częścią tradycyjnych leśnych ogrodów, a niektóre rośliny mogą mieć nawet kilkadziesiąt lat. Liście zbiera się ręcznie, a następnie suszy i poddaje dalszej obróbce. Ostateczny smak może się różnić w zależności od wieku liści, sposobu suszenia oraz regionu, w którym uprawiano wayusę. Niektóre odmiany mają więc delikatniejszy, lekko słodkawy smak, inne zaś wyrazistszy i bardziej ziemisty charakter.

##lb-article-reco##

W amazońskich społecznościach wayusa miała swoje miejsce nie tylko jako codzienny napój, lecz także jako element porannych spotkań i codziennych rytuałów. Niektóre rdzenne plemiona nazywają ją „nocną strażą”, ponieważ tradycyjnie przygotowywano ją podczas długich nocy lub wczesnych pobudek. Wczesne poranki były czasem dzielenia się opowieściami, doświadczeniami i snami, podczas gdy wayusa podgrzewała się w kociołkach nad ogniem. Do dziś jest więc postrzegana jako napój ściśle związany ze wspólnotą, naturą i wolniejszym rytmem życia.

Wayusa naturalnie zawiera kofeinę, antyoksydanty, polifenole, flawonoidy, saponiny i składniki mineralne. Polifenole, flawonoidy i saponiny należą do naturalnych związków roślinnych, które powszechnie występują również w owocach, ziołach i innych tradycyjnie stosowanych roślinach. Charakterystyczna jest również obecność L-teaniny i teobrominy – substancji znanych na przykład z herbaty czy kakao. Niezależnie od tego, czy czeka Cię poranny start, kilka godzin pracy czy wysiłek sportowy, kofeina przyczynia się do zwiększenia czujności i poprawy koncentracji.¹ Przyczynia się również do zwiększenia wydolności i wytrzymałości podczas wysiłku.¹ Po wayusę sięgają więc nie tylko studenci czy osoby pracujące w wymagającym tempie, lecz także sportowcy.

Wayusa zawiera również witaminy i składniki mineralne, na przykład witaminę C, witaminę D, magnez, potas, cynk czy chrom. Witamina C, witamina D i cynk pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.² Magnez wraz z potasem pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni i układu nerwowego,³ co docenią nie tylko osoby aktywne, lecz także te, których codzienność wiąże się z większym obciążeniem fizycznym lub psychicznym. Chrom pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu glukozy we krwi,⁴ dlatego może zainteresować również osoby, które zwracają większą uwagę na swoją dietę i styl życia.

Być może znasz to uczucie — jedna filiżanka kawy nie wystarcza, druga wydaje Ci się zbyt mocna, a trzeciej nawet nie dopijasz. W ciągu dnia na przemian dopadają Cię krótkie przypływy energii i zmęczenie. To trochę jak jazda kolejką górską. Przez chwilę masz w sobie niespożytą energię, a zaraz potem najchętniej położysz się gdziekolwiek, niezależnie od tego, czy w pobliżu jest łóżko.

A może spróbować czegoś innego? Czegoś, co lepiej wpisze się w Twój codzienny rytm. Jedną z możliwości jest właśnie wayusa. Popularność zyskała także dzięki temu, że można ją popijać powoli i wielokrotnie. W przeciwieństwie do szybkiego espresso to raczej napój, do którego możesz wracać w ciągu dnia podczas pracy, nauki czy porannego rozruchu. Połączenie sposobu przygotowania, łagodniejszego smaku i towarzyszącej temu atmosfery często sprawia, że wayusa stopniowo staje się częścią codziennych rytuałów osób, które chcą wypróbować alternatywę dla zwykłej kawy.

Wayusa

• łagodniejszy i mniej gorzki smak
• możliwość powolnego i wielokrotnego popijania
• łagodniejszy przebieg działania
• obecność L-teaniny
• wolniejsze przygotowanie o bardziej rytualnym charakterze
• napój, do którego wracasz w ciągu dnia

Kawa

• wyrazistszy i intensywniejszy smak
• zazwyczaj wypijana za jednym razem
• szybki początek działania
• naturalnie bez L-teaniny
• szybkie przygotowanie
• szybkie espresso „w biegu”

Wayusę możesz przygotować na kilka sposobów. Intensywność napoju łatwo dostosujesz do własnego gustu. Najczęściej stosuje się około 2–4 łyżek na litr wody. Wyrazistszą wersję przygotujesz z większej ilości liści. Najprostsza jest klasyczna metoda, która przypomina przygotowywanie ziołowego odwaru. Zalej wayusę wodą, krótko doprowadź do wrzenia, a następnie pozostaw na kilka minut na małym ogniu. Potem przecedź i od razu podawaj.

Popularne jest również przygotowywanie jej podobnie jak yerba mate. Wayusę wsyp do kalabasy lub kubka, najpierw zwilż liście niewielką ilością zimnej wody, a następnie zalej wodą o temperaturze do 80 °C. W ciągu dnia możesz wielokrotnie dolewać wodę do liści, podobnie jak w przypadku yerby. Wolniejszy sposób przygotowania i możliwość wracania do napoju w ciągu dnia to jedne z powodów, dla których wayusa zyskuje popularność również poza Ameryką Południową.

Oprócz czystej wayusy dostępne są również różne mieszanki z dodatkiem ziół, owoców lub innych składników roślinnych. Dzięki temu możesz wybrać wariant, który najbardziej Ci odpowiada — od lżejszych i bardziej orzeźwiających po wyrazistsze mieszanki. Przy wyborze wayusy warto zwrócić uwagę przede wszystkim na pochodzenie surowca, jakość liści i sposób przetwarzania. Popularne są również warianty ekologiczne oraz produkty bez niepotrzebnie dodanych aromatów, w których wyraźniej wyczuwalny jest charakter samej wayusy.

Być może nie oczekujesz od wayusy niczego przełomowego. Na pierwszy rzut oka może wydawać się po prostu kolejną alternatywą dla kawy czy yerba mate. Może Cię jednak mile zaskoczyć to, że nie chodzi wyłącznie o sam smak czy sposób przygotowania, lecz także o atmosferę towarzyszącą jej piciu. Niezależnie od tego, czy zainteresuje Cię jej amazońskie pochodzenie, tradycyjny sposób przygotowania czy profil smakowy, być może właśnie w wayusie odkryjesz nowy codzienny rytuał, do którego chętnie będziesz wracać.