Czym jest olej konopny i co tak naprawdę zawiera?

Olej konopny ma zielonkawy odcień, wyrazisty orzechowy, a nawet lekko trawiasty smak i skład, w którym dominują nienasycone kwasy tłuszczowe. Nadaje się do dressingów, past do smarowania, dipów, owsianek czy jako dodatek do gotowych warzyw. Wystarczy niewielka ilość – jego aromat z pewnością nie zginie w potrawie.

Spożywczy olej konopny tłoczy się z nasion konopi włóknistych. W przypadku olejów wysokiej jakości często spotkasz się z tłoczeniem na zimno, które ogranicza intensywne podgrzewanie podczas produkcji i pozwala zachować charakterystyczny smak i aromat surowca. Surowcem wyjściowym są te same nasiona konopi, z których oddziela się jedynie frakcję tłuszczową. Wśród kwasów tłuszczowych przeważają kwas linolowy, czyli omega-6, oraz kwas alfa-linolenowy, czyli ALA z rodziny omega-3. Analizy różnych olejów konopnych zwykle wykazują około 50–60 % kwasu linolowego, około 15–20 % ALA i mniejszy udział kwasu oleinowego. Dokładne wartości różnią się w zależności od odmiany, warunków uprawy i przetwarzania. 

W oleju konopnym stwierdzono również obecność tokoferoli, fitosteroli i innych składników występujących w niewielkich ilościach. Ich zawartość nie jest jednak stała i zależy od konkretnego oleju. 

Olej konopny a olej CBD: podobne pochodzenie, inny produkt

Olej z nasion konopi nie jest olejem CBD. Kannabinoidy powstają przede wszystkim w strukturach żywicznych nadziemnych części rośliny, a same nasiona naturalnie ich nie wytwarzają. Podczas zbiorów powierzchnia nasion może jednak mieć kontakt z żywicą roślinną, dlatego w oleju dostępnym w sprzedaży mogą pojawić się śladowe ilości kannabinoidów. Ich obecność zależy więc między innymi od odmiany oraz oczyszczania nasion przed tłoczeniem.

Jeśli więc kupujesz spożywczy olej z nasion konopi, wybierasz przede wszystkim tłuszcz roślinny o charakterystycznym smaku i profilu kwasów tłuszczowych. Nie jest to sposób na celowe wprowadzenie do diety CBD, CBG czy innych kannabinoidów.

Jak używać oleju konopnego w kuchni

Olej konopny najlepiej sprawdza się tam, gdzie nie jest poddawany długiemu podgrzewaniu. Jego orzechowy, lekko ziemisty, a czasem trawiasty smak doskonale nadaje się do końcowego doprawiania potraw. 

Do sałatek, past do smarowania i gotowych warzyw

Zacznij od prostego połączenia: wymieszaj olej konopny z sokiem z cytryny lub łagodnym octem, szczyptą soli i musztardą. Powstanie wyrazisty dressing do sałaty, roślin strączkowych lub pieczonych warzyw. Kilka kropel dobrze sprawdzi się także jako dodatek do ziemniaków, hummusu, zupy czy kremu warzywnego – olej dodaj dopiero tuż przed podaniem. W daniach na słodko warto używać oleju konopnego ostrożniej, ponieważ jego smak nie jest neutralny. Niewielka ilość sprawdzi się jednak w owsiance, smoothie czy domowej granoli na słono. Jeśli chcesz złagodzić konopny smak, możesz połączyć olej z tłuszczami o łagodniejszym, pełniejszym smaku.

Czy olej konopny nadaje się do smażenia?

Często mówi się po prostu, że olej konopny w ogóle nie powinien trafiać na patelnię. Rzeczywistość jest nieco ciekawsza. W nowszym badaniu analizowano oleje konopne w temperaturach 170–230 °C i stwierdzono, że podczas podgrzewania poniżej 190 °C przez czas krótszy niż jedna godzina badane wskaźniki jakości pozostawały w dopuszczalnych granicach. Nie oznacza to jednak automatycznie, że olej konopny jest idealny do długiego lub wielokrotnego smażenia. Powodem jest wysoki udział wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, które są na ogół bardziej podatne na utlenianie. W codziennej kuchni praktyczniej jest więc używać oleju konopnego przede wszystkim do dań na zimno, a do wysokich temperatur wybierać tłuszcz odpowiedni pod względem stabilności i konkretnego sposobu przygotowania potrawy. 

Jak wybrać wysokiej jakości olej konopny i jak go przechowywać

W przypadku oleju o dużej zawartości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych świeżość ma kluczowe znaczenie. Przy wyborze zwracaj więc uwagę na sposób produkcji, datę minimalnej trwałości, opakowanie i zalecenia producenta dotyczące przechowywania. W przypadku oleju przeznaczonego głównie do dań na zimno dobrym rozwiązaniem jest również ciemna butelka, która ogranicza dostęp światła.

Po otwarciu nie zostawiaj oleju konopnego obok kuchenki ani na parapecie. Ciepło, światło i tlen przyspieszają zmiany zachodzące w tłuszczach, co z czasem może wpływać także na zapach i smak. W przypadku bardziej wrażliwych olejów często zaleca się więc przechowywanie w chłodnym miejscu i dokładne zamykanie butelki.

Czy olej konopny trzeba przechowywać w lodówce?

Tak. W przypadku olejów konopnych tłoczonych na zimno po otwarciu przechowywanie w chłodnym i ciemnym miejscu jest rozsądnym wyborem, ponieważ ogranicza działanie światła i wyższych temperatur.

Olej konopny a omega-3: czego można się po nim spodziewać

Olej konopny jest ciekawym roślinnym źródłem ALA. Nie jest jednak bezpośrednim źródłem tych samych form omega-3, których dostarczają oleje rybie lub oleje z alg. Ludzki organizm potrafi wytwarzać z ALA inne kwasy tłuszczowe omega-3, jednak przemiana ta jest ograniczona. Dlatego nie należy traktować łyżki oleju konopnego jako bezpośredniego zamiennika takiej samej ilości EPA i DHA. Jest to szczególnie ważne w diecie całkowicie roślinnej. Olej konopny, nasiona chia, siemię lniane czy orzechy włoskie mogą stanowić jeden z elementów układanki, natomiast kwasy omega-3 pozyskiwane z alg morskich są bezpośrednim roślinnym źródłem DHA, a zależnie od produktu także EPA. 

Co jest lepsze: olej konopny, lniany czy oliwa z oliwek?

Każdy z tych tłuszczów nadaje się do czegoś innego. Olej konopny i lniany są ciekawe przede wszystkim jako dodatek do dań na zimno, a oliwa z oliwek extra virgin ma szersze zastosowanie kulinarne. Zamiast szukać jednego zwycięzcy, praktyczniej jest stosować różne oleje w zależności od potrawy i sposobu jej przygotowania. 

Mała butelka, mnóstwo możliwości

Olej konopny to przede wszystkim wyrazisty w smaku olej roślinny o wysokiej zawartości nienasyconych kwasów tłuszczowych. Nie musi zastępować oliwy z oliwek, oleju lnianego ani źródeł EPA i DHA. Jego zaleta polega właśnie na tym, że wnosi do kuchni inny profil smaku i kwasów tłuszczowych. Najprostszy początek? Dodaj niewielką ilość do dressingu sałatkowego, pasty do smarowania lub gotowych warzyw, dobrze zamknij butelkę i chroń ją przed światłem i ciepłem. Dzięki temu olej konopny nie musi być egzotycznym składnikiem schowanym w głębi szafki, lecz praktycznym dodatkiem, który wzbogaci smak zwykłego posiłku.