W tym artykule pokażemy, co może wpływać na jakość wody z kranu, jakie substancje mogą w niej występować i jakie są możliwości domowej filtracji. Dodamy też praktyczne wskazówki, dzięki którym wybierzesz rozwiązanie, które sprawdzi się właśnie w Twoim domu.
Jaką rolę pełni woda w organizmie
Woda jest obecna w organizmie praktycznie wszędzie – od komórek po poszczególne tkanki i narządy. Stanowi znaczną część jego masy, u dorosłego człowieka jest to około 60 %. Około dwie trzecie wody znajduje się wewnątrz komórek, a reszta tworzy płyn pozakomórkowy. Woda jest naturalnym składnikiem środowiska wewnętrznego organizmu i uczestniczy w wielu naturalnych procesach zachodzących każdego dnia – na przykład w transporcie substancji w organizmie, trawieniu, gospodarce płynami czy naturalnej regulacji temperatury ciała. Jest również składnikiem śliny i innych płynów ustrojowych. Znaczny udział wody znajdziemy także we krwi – na przykład osocze krwi składa się głównie z wody. W gospodarce płynami ważną rolę odgrywają też nerki, które codziennie filtrują około 120–150 litrów, przy czym część zostaje wydalona, a część podlega dalszym procesom w organizmie. A jak wygląda to w praktyce, gdy na co dzień pijemy i używamy wody?

Woda jako podstawa codziennego komfortu
Woda jest nieodłączną częścią naszego codziennego życia. Towarzyszy nam przez cały dzień – w pracy, podczas uprawiania sportu, odpoczynku i zwykłych czynności – dlatego warto poświęcić jej uwagę. Każdy łyk przynosi nie tylko uczucie orzeźwienia, ale przede wszystkim uzupełnia płyny, które organizm naturalnie wykorzystuje w ciągu dnia. Używamy jej też na co dzień w kuchni – do gotowania, przygotowywania posiłków czy gorących napojów, takich jak kawa i herbata. A ponieważ pijemy wodę codziennie, warto zwracać uwagę na jej właściwości, takie jak jakość, smak, zapach i ogólny skład.
Dzienne spożycie płynów różni się w zależności od wieku i płci, a także aktywności fizycznej, temperatury otoczenia i innych indywidualnych czynników. Oprócz wody pitnej można na co dzień uwzględniać też inne źródła płynów, na przykład owoce i warzywa o większej zawartości wody, takie jak arbuz, ogórek, pomidory, papryka, truskawki czy cytrusy.
Składniki mineralne w wodzie pitnej
Woda z kranu zawiera niektóre składniki mineralne, na przykład wapń, magnez, potas i sód. Ich ilość może się różnić w zależności od lokalizacji i źródła wody. Potas pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego i mięśni,1 wapń również pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni, a jednocześnie jest potrzebny do utrzymania zdrowych kości i zębów.2 Magnez przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia oraz pomaga w utrzymaniu równowagi elektrolitowej.3 A ponieważ ilość tych składników mineralnych w wodzie z kranu jest zazwyczaj niewielka i zmienna, warto rozważyć ich uzupełnianie poprzez wodę mineralną i źródlaną, produkty mleczne, orzechy, rośliny strączkowe, warzywa i owoce. W przypadku zwiększonej utraty płynów, na przykład podczas aktywności fizycznej, w wysokich temperaturach, przy poceniu się czy korzystaniu z sauny, warto pamiętać o zwiększonym spożyciu tych składników mineralnych, na przykład w postaci suplementów diety, tzw. elektrolitów, ewentualnie napojów izotonicznych. Elektrolity to składniki mineralne rozpuszczone w płynach.
Jeśli spożycie płynów przez dłuższy czas jest niskie, może dojść do odwodnienia. Odwodnienie to stan, w którym organizm traci więcej płynów, niż przyjmuje. Może objawiać się na przykład suchością w ustach, zmęczeniem czy obniżoną zdolnością koncentracji.
Co wpływa na jakość wody z kranu
Jakość wody z kranu różni się nie tylko w zależności od lokalizacji, ale również od tego, skąd woda pochodzi i jaką drogę pokonuje rurami do Twojego domu. Choć woda z kranu w Czechach jest uznawana za zdatną do picia, a jej parametry są regularnie monitorowane, jej ostateczne właściwości zmieniają się w praktyce w zależności od źródła wody, sposobu uzdatniania i stanu sieci wodociągowej. Do najczęstszych czynników wpływających na ostateczną jakość wody należą:
1.) Naturalne źródła zanieczyszczeń
Niektóre substancje dostają się do wody w sposób naturalny – na przykład podczas przepływu przez skały i glebę. Dlatego w różnych obszarach skład wody jest inny, na przykład pod względem większej zawartości składników mineralnych czy twardości wody (wapń i magnez). W śladowych ilościach pojawiają się w niej niekiedy także pierwiastki pochodzące z podłoża geologicznego, na przykład żelazo lub mangan. Właśnie naturalny skład jest jednym z powodów, dla których właściwości wody z kranu różnią się nawet w obrębie jednego regionu, w zależności od konkretnego źródła.
2.) Rolnictwo i przemysł
Na jakość wody wpływają również działalność rolnicza i przemysł. Na terenach rolniczych problemem w źródłach wody są na przykład pozostałości pestycydów, herbicydów czy azotanów z nawozów, które dostają się do wody przede wszystkim wraz z wodą deszczową i spływem z gleby. Wpływ ma też otoczenie przemysłowe, gdzie monitoruje się dodatkowe parametry zależnie od rodzaju obciążenia występującego na danym obszarze. Z tego powodu regularnie sprawdza się różne parametry wody i przestrzeganie limitów, co pomaga utrzymać stabilną jakość wody w sieci. W niektórych obszarach wspomina się także o śladowych ilościach fluorków.
3.) Pozostałości farmaceutyków i urbanizacja
W niektórych obszarach wspomina się również o obecności w wodzie substancji pochodzących z gospodarstw domowych i środowiska miejskiego, na przykład pozostałości preparatów farmaceutycznych, substancji hormonalnych czy produktów higieny osobistej. Substancje te dostają się do obiegu wody przez kanalizację, dlatego ich występowanie uwzględnia się w technologiach oczyszczania i uzdatniania wody. Swoją rolę odgrywa również urbanizacja – wraz z rozwojem zabudowy i wzrostem powierzchni utwardzonych zmienia się sposób naturalnej filtracji wody w środowisku oraz zwiększa się jej odpływ do kanalizacji. W praktyce zmienia to warunki naturalnej filtracji wody i jej późniejszego uzdatniania.

4.) Starzenie się infrastruktury
Na ostateczną jakość wody wpływa również infrastruktura wodociągowa. Po uzdatnieniu woda trafia do gospodarstw domowych przez sieć wodociągową, której wiek i stan są zróżnicowane. W przypadku starszej infrastruktury właściwości wody zmieniają się na przykład w zależności od materiału rur czy czasu jej „postoju” w instalacji. Często więc smak lub zapach wody różnią się nawet w obrębie jednego miasta. W związku z rurami wspomina się czasem również o obecności niektórych metali, na przykład ołowiu, rtęci czy glinu. Jednocześnie woda jest standardowo uzdatniana tak, aby spełniała wymagane parametry – na przykład do dezynfekcji stosuje się chlor, co niekiedy wpływa na jej smak lub zapach. W określonych sytuacjach (na przykład przy zmianach w sieci lub po awarii) problemem bywają też mikroorganizmy i właśnie dlatego jakość wody jest na bieżąco monitorowana i kontrolowana.
Nawet przy regularnej kontroli wody obecność pewnych ilości niektórych z wymienionych substancji w wodzie z kranu jest czymś zwyczajnym. Jej ostateczna jakość może więc w praktyce się różnić, a domowa filtracja może stanowić kolejny etap dodatkowego oczyszczania.
A jak wygląda kwestia kąpieli i ciepłej wody?
Jakość wody to często temat istotny nie tylko przy jej spożywaniu, ale także podczas codziennego użytkowania w domu – na przykład pod prysznicem czy w kąpieli. W przypadku wody pod prysznicem można zauważyć przede wszystkim praktyczne różnice, takie jak wyraźniejszy „chlorowy” zapach lub to, że mydło i szampon spłukują się trudniej niż zwykle, a po prysznicu skóra może wydawać się bardziej sucha. Warto też rozróżniać zimną wodę pitną i ciepłą wodę. Ciepła woda jest podgrzewana w bojlerze lub wymienniku ciepła i służy przede wszystkim do higieny i codziennego użytku w domu. Dlatego do picia i gotowania standardowo używa się zimnej wody, która jest przeznaczona do spożycia i nadaje się również do dalszej obróbki, na przykład zagotowania.

Metody filtracji wody w domu
Domowa filtracja wody to praktyczny sposób na uzyskanie bardziej stabilnej jakości wody do codziennego picia i używania w kuchni. Filtracja stanowi dodatkowy etap, który pomaga poprawić właściwości wody, na przykład pod względem czystości, smaku czy zapachu. Dzisiejsze systemy filtracyjne wykorzystują różne technologie, a każda z nich jest ukierunkowana na inny rodzaj zanieczyszczeń lub substancji. Często łączy się więc kilka etapów filtracji, aby uzyskać możliwie najbardziej zrównoważony efekt. Najpierw przyjrzymy się najczęściej stosowanym technologiom filtracji, czyli temu, jak filtr działa od środka:
1.) Filtracja mechaniczna
Filtracja mechaniczna stanowi podstawowy „pierwszy etap” filtracji wody. Zazwyczaj jest to prosty filtr lub wkład z sitkiem albo drobną membraną, przez który woda przepływa w pierwszej kolejności. Jego zadaniem jest zatrzymywanie większych cząstek i osadów, na przykład piasku, rdzy czy innych widocznych zanieczyszczeń, które mogą pojawić się w wodzie. Ten rodzaj filtracji jest często stosowany jako etap wstępny zarówno w domowych, jak i bardziej złożonych systemach filtracyjnych, ponieważ pomaga dłużej utrzymać sprawność kolejnych warstw filtracyjnych i ogranicza ich zatykanie.
2.) Węgiel aktywny
Filtry z węglem aktywnym należą do najczęściej stosowanych rozwiązań w domowej filtracji. Węgiel aktywny to materiał filtracyjny, który bywa częścią wkładu filtracyjnego – najczęściej w postaci granulek lub zwartego bloku węglowego. W praktyce spotkasz go na przykład w dzbankach filtrujących, filtrach nakranowych czy systemach montowanych pod zlewem. Węgiel aktywny jest znany ze swojej porowatej struktury, dzięki której potrafi zatrzymywać różne niepożądane substancje, a jednocześnie poprawiać smak i zapach wody, na przykład gdy wyraźnie czuć w niej chlor. W niektórych wkładach filtracyjnych obok węgla aktywnego stosuje się też inne materiały filtracyjne, na przykład zeolity.

3.) Wymiana jonowa
Wymianę jonową wykorzystuje się przede wszystkim wtedy, gdy celem jest zmiana twardości wody. W praktyce często stosuje się do tego żywicę jonowymienną, która jest częścią wkładu filtracyjnego. Proces ten polega na wymianie jonów składników mineralnych obecnych w wodzie, zazwyczaj wapnia i magnezu, które są związane z powstawaniem kamienia. W praktyce ma to znaczenie na przykład podczas gotowania czy korzystania z czajnika elektrycznego, w którym kamień pojawia się częściej. Filtry jonowymienne są więc często stosowane w domach ze względu na wygodę gotowania i codziennego korzystania z kuchni.
4.) Odwrócona osmoza i ultrafiltracja
Odwrócona osmoza i ultrafiltracja należą do zaawansowanych metod filtracji. Wykorzystują membrany, które zatrzymują bardzo drobne cząstki. Ultrafiltracja skupia się przede wszystkim na drobnych zanieczyszczeniach i cząstkach, natomiast odwrócona osmoza idzie o krok dalej i filtruje wodę przez bardzo gęstą membranę. Odwrócona osmoza bywa bardziej wymagająca pod względem instalacji, a w niektórych przypadkach również zużycia wody, dlatego stosuje się ją głównie tam, gdzie celem jest jak najdokładniejsza filtracja wody w domu.
5.) Filtracja UV i destylacja
Filtracja UV wykorzystuje światło ultrafioletowe i zazwyczaj jest stosowana jako uzupełnienie innych metod filtracji. Często wykorzystuje się ją tam, gdzie celem jest dodatkowe uzdatnienie wody pod kątem jej czystości i stabilności. Destylacja to metoda, w której wodę podgrzewa się, odparowuje, a następnie ponownie skrapla. Znacząco zmienia to jej skład, ponieważ woda destylowana ma inną zawartość składników mineralnych niż zwykła woda pitna.
woda
Jaki rodzaj filtracji wybrać do domu
Oprócz samej technologii filtracji ważne jest również to, w jakiej formie stosuje się ją w praktyce – czy jest to dzbanek filtrujący, filtr nakranowy, system pod zlew czy filtr prysznicowy. Każde rozwiązanie sprawdza się w nieco innej sytuacji i różni się sposobem użytkowania oraz tym, jak szybko dostępna jest filtrowana woda.
Dzbanek filtrujący: to proste rozwiązanie, które nie wymaga instalacji i sprawdza się tam, gdzie wodę trzeba filtrować partiami. Jego praktyczną zaletą jest mobilność i łatwość użytkowania, na przykład w mniejszych gospodarstwach domowych lub wtedy, gdy nie chce się zajmować technicznymi aspektami filtracji.
Filtr nakranowy: montuje się go bezpośrednio na kranie kuchennym, co umożliwia filtrowanie wody od razu podczas jej nalewania. To praktyczne rozwiązanie bez skomplikowanej instalacji, odpowiednie zwłaszcza tam, gdzie filtrowana woda ma być używana na bieżąco w ciągu dnia.
Filtry pod zlew: montuje się je bezpośrednio do instalacji wodociągowej, co umożliwia filtrowanie wody na bieżąco przy każdym nalewaniu. Są praktyczne przede wszystkim tam, gdzie filtrowana woda jest codziennie używana do picia i w kuchni. W niektórych przypadkach uzupełnia się je o osobny kran, aby filtrowana woda była przeznaczona wyłącznie do picia i gotowania.
Filtry prysznicowe: stosuje się je podczas kąpieli pod prysznicem, na przykład w celu zmiany właściwości wody pod względem zapachu lub ogólnych odczuć podczas kąpieli.
Wskazówka: szungit do wody: szungit to naturalny minerał (czarny kamień), który bywa stosowany jako uzupełnienie domowych zwyczajów związanych z wodą – na przykład przez umieszczenie go w karafce lub szklanej butelce. To drobny rytuał i sposób na urozmaicenie codziennego picia wody, jeśli chce się wyjść poza standardową filtrację.
Na rynku działa wielu producentów systemów filtracyjnych. Jednym z przykładów jest marka Aquaphor, która oferuje różne rodzaje rozwiązań do filtracji – od dzbanków filtrujących po systemy przeznaczone do instalacji w domu. Zaletą jest możliwość wyboru w zależności od tego, czy celem jest filtrowanie wody do picia, gotowania czy codziennego użytku domowego.

Główne korzyści z filtracji wody
- Zmiana właściwości wody do picia: Filtracja może zmienić smak i zapach wody, co może być odczuwalne również podczas przygotowywania kawy, herbaty lub gotowania.
- Zmniejszenie zawartości wybranych niepożądanych substancji w wodzie: W zależności od rodzaju filtra można zmniejszyć na przykład zawartość chloru, a w niektórych przypadkach także innych substancji, o których wspomina się w kontekście ich śladowej obecności w wodzie (na przykład pozostałości pochodzących z rolnictwa lub środowiska miejskiego).
- Bardziej stabilna jakość bezpośrednio w miejscu użytkowania: Woda może zmieniać swoje właściwości podczas przepływu przez rury, a domowa filtracja może służyć jako dodatkowy etap oczyszczania bezpośrednio w domu.
- Wygoda zależna od wybranego rozwiązania: Dzbanek umożliwia filtrację bez instalacji, filtr nakranowy zapewnia natychmiastowy dostęp do filtrowanej wody, a system pod zlew jest praktyczny w codziennym użytkowaniu w kuchni.
- Dodatkowa korzyść dla środowiska: Regularne korzystanie z filtrowanej wody może ograniczyć potrzebę kupowania wody butelkowanej, co oznacza mniej jednorazowego plastiku i mniej odpadów na co dzień.

Woda dobrej jakości jako element codziennego życia
Na co dzień łatwo nie zwracać uwagi na jakość wody, a jednak jest to kwestia, do której stale wracamy – podczas picia, gotowania i codziennego prowadzenia domu. Domowa filtracja może być praktycznym sposobem na dostosowanie wody do własnych preferencji i uzyskanie większej kontroli nad wodą używaną w gospodarstwie domowym. Jeśli chcesz zacząć od czegoś prostego, wystarczy wybrać rozwiązanie dopasowane do Twoich codziennych potrzeb – dzbanek filtrujący, filtr nakranowy lub system pod zlew. Ważne jest również uwzględnienie regularnej wymiany wkładów filtracyjnych, ponieważ to właśnie ona decyduje o tym, jak filtracja będzie działać w dłuższej perspektywie.
Źródła:
- Są to zatwierdzone oświadczenia zdrowotne dotyczące potasu, ujęte w wykazie zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006.
- Są to zatwierdzone oświadczenia zdrowotne dotyczące wapnia, ujęte w wykazie zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006.
- Są to zatwierdzone oświadczenia zdrowotne dotyczące magnezu, ujęte w wykazie zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006.
Powiązane artykuły:
- Znasz elektrolity? Najlepsze elektrolity do nawodnienia i regeneracji
- Dlaczego potas jest ważny?
- 3 rodzaje magnezu do 3 różnych celów i na różne pory dnia
- Czym jest buforowana forma magnezu i jaka jest jej przyswajalność?
- Dlaczego potrzebujemy wapnia?
- Filtrowana woda dla szkół: Czysta woda pitna dla dzieci
- Brainmarket wspólnie z Lokni zapewnia szkołom czystą wodę

